Update bij het eerder gepubliceerde bericht van 11 april 2009.
Hieronder vindt u een uittreksel van het verslag van de Kamercommissie Financiën van 22 april 2009.
Staatssecretaris Clerfayt bevestigt de automatische en ambtshalve terugbetaling van de belasting die gehuwde en wettelijk samenwonende werklozen te veel hebben betaald sinds aj. 2005, omdat ze als gezin werden belast (cumul) in plaats van als individu (decumul).
Een monsteroperatie…
Voor aj. 2009 zal automatisch de meest voordelige belastingberekening (cumul of decumul) worden toegepast.
Belangt elke gehuwde of wettelijk samenwonende aan die de afgelopen vijf jaar een werkloosheidsuitkering heeft ontvangen. Dit raakt echter niet aan de bruggepensioneerden; zij genieten de decumul al sinds aj. 2005.
- de heer Guy D’haeseleer aan de vice-eerste minister en minister van Financiën en Institutionele Hervormingen over “de gevolgen van de uitspraak van het Grondwettelijk Hof in verband met de schending van het gelijkheidsbeginsel in de werkloosheidsreglementering” (nr. 12596)
- de heer Dirk Van der Maelen aan de vice-eerste minister en minister van Financiën en Institutionele Hervormingen over “de fiscale gelijkstelling van samenlevingsvormen” (nr. 12604)
- de heer Christian Brotcorne aan de vice-eerste minister en minister van Financiën en Institutionele Hervormingen over “arrest nr. 65/2009 van het Grondwettelijk Hof van 2 april 2009 betreffende het verschil in fiscale behandeling tussen alleenstaande werklozen en gehuwde of samenwonende werklozen” (nr. 12623)
- de heer Jenne De Potter aan de vice-eerste minister en minister van Financiën en Institutionele Hervormingen over “de gevolgen van de ongrondwettige berekening van de belastingvermindering voor werklozen” (nr. 12630)
- de heer Georges Gilkinet aan de vice-eerste minister en minister van Financiën en Institutionele Hervormingen over “het advies van het Grondwettelijk Hof inzake de door werklozen en bruggepensioneerden betaalde belasting” (nr. 12649)
- de heer André Frédéric aan de vice-eerste minister en minister van Financiën en Institutionele Hervormingen over “de belastingvermindering voor werkloosheidsuitkeringen” (nr. 12761)
13.01 Guy D’haeseleer (Vlaams Belang): Mijnheer de staatssecretaris, voor de belastinghervorming van 2004 werden indertijd verschillende vormen van samenleven fiscaal gelijkgesteld. Dat gold echter niet voor werklozen en daardoor moeten werklozen die gehuwd zijn, meer belastingen betalen dan zij die feitelijk samenwonen.
Het was toen niet alleen een budgettaire maatregel, maar ook een bewuste politiek van de toenmalige paarse regering geen extra werkloosheidsval te creëren. Los van het feit of dat laatste argument wel steek houdt, met name of werkloosheidsvallen wel op een efficiënte manier kunnen worden vermeden via de fiscaliteit, wat mijns inziens niet echt het geval is, is er nu een probleem opgedoken. Het Grondwettelijk Hof oordeelde, naar aanleiding van een concreet geval, dat het bewuste artikel 150 van het Wetboek van Inkomstenbelastingen het grondwettelijke gelijkheidsbeginsel tussen gehuwde en samenwonende werklozen schendt.
Niettegenstaande het feit dat het arrest in se betrekking heeft op één individueel geval, kunnen werklozen die onder het arrest vallen, het te veel betaalde bedrag terugvorderen. Ik heb in de pers al een aantal simulaties gelezen die oplopen tot 15.000 euro.
Ten eerste, indien het arrest wordt doorgetrokken naar alle werklozen, hoeveel werklozen bevinden zich in die toestand? Ik heb gisteren nog mevrouw Milquet daarover ondervraagd en de RVA beschikt niet over die cijfers. Ik veronderstel dat uw administratie die cijfers wel heeft.
Ten tweede, wat is de impact op de begroting? Aangezien het indertijd ook een budgettaire maatregel was, is dat geen onbelangrijke vraag.
Ten derde, wanneer zal een einde worden gesteld aan de discriminatie? Dat is misschien de belangrijkste vraag. Met betrekking tot de problematiek van de tijdelijk werklozen heeft de regering immers begin dit jaar in het kader van het relanceplan beslist dat de discriminatie tussen getrouwde en niet-getrouwde tijdelijk werklozen moest worden opgeheven. Daarover is in de regering dus al een beslissing gevallen. Wanneer wordt die doorgetrokken naar de gewone werklozen, als ik het zo mag uitdrukken?
Ten vierde – en dit is van belang voor de betrokken werklozen –, hoe zullen die dossiers worden rechtgezet? Zal er een regeling komen waardoor iedereen automatisch zijn geld terugkrijgt, wat mij de logica zelf lijkt? Of zal elke werkloze via het systeem van bezwaarschriften de te veel betaalde som moeten terugvorderen? Ik las in De Standaard dat het berekeningsprogramma van Financiën voor dit aanslagjaar al zou zijn aangepast aan de uitspraak van het Grondwettelijk Hof en dat er een automatische terugbetaling zou gebeuren. Klopt dat, want dan zou het probleem uiteraard heel vlug kunnen worden opgelost?
13.02 Dirk Van der Maelen (sp.a): Mijnheer de voorzitter, na de indiening van mijn vraag heb ik via de pers stukken van informatie gehaald. De meeste vragen zijn gesteld door de voorgaande collega. Ik zou er twee korte vraagjes aan willen toevoegen.
Kan de staatssecretaris mij bevestigen dat het ministerie van Financiën alle informatie bezit die het mogelijk moet maken om te doen wat het belooft, namelijk de automatische terugbetaling?
Er is een bijzondere groep. De nieuwe bruggepensioneerden zijn voor het aanslagjaar 2005, inkomsten 2004 ook het slachtoffer geweest gedurende 1 jaar van wat het Grondwettelijk Hof discriminatie noemt. Zal men ook het probleem voor die bruggepensioneerden meteen mee oplossen?
13.03 Christian Brotcorne (cdH): Monsieur le président, monsieur le secrétaire d’État, effectivement, l’arrêt de la Cour constitutionnelle est important parce qu’il aura des conséquences fâcheuses sur les finances publiques et parce qu’il va dans le sens de ce que l’on souhaite souvent en termes politiques, mais que l’on réalise difficilement à raison de sa dimension budgétaire: l’individualisation des droits.
Si le politique ne prend pas lui-même ses responsabilités à un moment donné, la jurisprudence de nos cours et tribunaux nous y amènera. En effet, dans ce cas précis, on stipule que la distinction opérée pour le calcul de la réduction d’impôt pour allocation de chômage est valable lorsqu’on est époux/conjoints pour l’ensemble du ménage et que les autres réductions sont calculées contribuable par contribuable, ce qui entraîne ces discriminations, sur lesquelles la Cour constitutionnelle se fonde pour prononcer ses arrêts, ce qui n’est pas acceptable.
Au-delà de cette individualisation des droits, sur le plan strictement budgétaire, quel sera l’impact sur les finances publiques? Connaît-on déjà aujourd’hui au SPF Finances le nombre de personnes concernées et surtout la masse d’impôts qui devraient ainsi être remboursés? Comment ce remboursement interviendra-t-il? Sur la base d’une démarche obligatoire et volontaire du chômeur? Ou l’administration fiscale elle-même prendra-t-elle les devants, interpellera chacune des personnes concernées et proposera cette restitution?
Par ailleurs, votre département ou le ministre compte-t-il proposer une correction, une modification de la loi ou s’en remet-il à une initiative parlementaire sur le sujet?
13.04 Jenne De Potter (CD&V): Mijnheer de voorzitter, de omstandigheden zijn ondertussen geschetst. Ik ga onmiddellijk over naar mijn vragen.
Mijnheer de staatssecretaris, aangezien een ongrondwettigheid vastgesteld door het Grondwettelijk Hof naar aanleiding van een prejudiciële vraag, een nieuw feit is, kunnen al degenen die zich in dezelfde situatie bevinden, verzoeken om een ambtshalve ontheffing. Zoals het woord het zelf zegt, kan de administratie ook ambtshalve optreden. Zal de administratie uit zichzelf overgaan tot de ambtshalve ontheffing in alle gelijkaardige dossiers voor de aanslagjaren 2005 tot 2008? Met de moderne informaticamiddelen, waarover Financiën toch zou moeten beschikken, moet zulks toch mogelijk zijn.
Volgens een aantal persberichten zal Financiën effectief het te veel geïnde bedrag automatisch terugbetalen. Kunt u dat bevestigen? Wat is de timing? Wanneer gebeurt de terugstorting? Over hoeveel belastingplichtigen gaat het?
Moeten de belastingplichtigen voor het aanslagjaar 2009, waarvoor de bezwaartermijnen nog niet zijn verstreken, zelf een bezwaarschrift indienen of zal ook hiervoor automatisch een ambtshalve ontheffing worden verleend?
Ten slotte, hoe zal de gedecumuleerde beperking van de belastingvermindering worden berekend, gelet op het feit dat wanneer een gemeenschappelijke aanslag wordt gevestigd voor de echtgenoten samen, één bedrag van 1.569 euro niet geïndexeerd wordt toegekend?
13.05 Georges Gilkinet (Ecolo-Groen!): Monsieur le secrétaire d’État, l’application du pacte de solidarité voulu par le gouvernement violet accorde une réduction d’impôt pour les bénéficiaires d’allocations de chômage pour autant que leurs revenus ne dépassent pas un certain plafond. Cet accord est nuancé suivant cette même volonté dans son application par l’article 150 du Code des impôts d’après lequel la réduction pour les allocations de chômage et la réduction pour les prépensions nouveau régime sont calculées pour les deux conjoints, ce qui contrevient au principe d’individualisation qui figure dans beaucoup de programmes politiques et en tout cas dans celui de mon parti.
Ce 2 avril, la Cour constitutionnelle a rendu un avis important en matière d’égalité entre les personnes bénéficiant d’une allocation de chômage, jugeant discriminant cet article 150 disposant que la diminution d’impôt des allocataires sociaux sera calculée en additionnant les allocations des deux membres du ménage s’ils sont conjoints ou cohabitants légaux mais sur une seule allocation si la personne est isolée ou cohabitante de fait.
Il est avéré que les chômeurs mariés ont été pénalisés par leur situation familiale: la Cour estime que “le mode de cohabitation peut influencer la volonté de réinsertion sur le marché du travail” et violer ainsi les articles 10 et 11 de la Constitution garantissant la non-discrimination des Belges.
Monsieur le secrétaire d’État, pourriez-vous me dire quelles suites seront données à cet arrêt? Le gouvernement a-t-il délibéré à son sujet? Quelle option a-t-il retenue? Vu ce qui a été perçu par le fisc sur la base de cette disposition rendue caduque par cet arrêt, un remboursement est-il envisagé pour les personnes concernées? Le cas échéant, le remboursement sera-t-il automatique ou les intéressés devront-ils introduire une demande de remboursement? Sous quelle forme et dans quel délai ce remboursement est-il envisagé? L’impact budgétaire de ces remboursements d’impôt a-t-il été calculé? À quel montant s’élève-t-il?
Le président: Monsieur Frédéric, ‘last but not least’!
13.06 André Frédéric (PS): Merci, monsieur le président. J’ai assez de pratique de commission pour réduire le temps d’intervention. Je ferai simple puisque mes collègues ont déjà exprimé pratiquement toutes mes questions, je m’en réfère au texte de la question déposée.
Historiquement, dans la loi du 10 août 2001, dernière phase de la réforme fiscale, une discrimination a été mise en lumière par l’intervention de la FGTB de Liège auprès du tribunal de première instance qui lui-même pose une question préjudicielle à la Cour constitutionnelle, celle-ci déclarant en effet que la loi est inconstitutionnelle puisque la réduction pour allocation de chômage aurait dû et devrait être calculée par contribuable et non pour les deux conjoints.
Mes questions rejoignent celles posées précédemment. Je me joins à celle de M. Brotcorne sur une possible révision de la loi: une initiative parlementaire est-elle attendue ou le ministre des Finances a-t-il prévu de régler ce problème qui a une incidence majeure sur le budget de l’État comme sur celui des ménages, ce qui est tout aussi important? Comment le département compte-t-il régulariser la situation? Il serait normal d’envisager l’automaticité des remboursements. Dans quels délais? Cela vaudrait mieux que d’attendre des recours qui vont suivre, me semble-t-il.
13.07 Staatssecretaris Bernard Clerfayt: Mijnheer de voorzitter, de wet van 10 augustus 2001 houdende hervorming van de personenbelasting die de volledige decumul van de inkomsten van echtgenoten en wettelijk samenwonenden heeft ingevoerd vanaf aanslagjaar 2005, heeft evenwel een bijzondere regeling van samenvoeging van inkomsten behouden voor de berekening van de vermindering voor werkloosheidsuitkeringen, andere dan die bedoeld in artikel 64 van voormelde wet van 10 augustus 2001 en voor brugpensioenen, ingegaan vanaf 1 januari 2004, ook brugpensioenen “nieuwe stelsel” genoemd.
L’article 97 de la loi du 23 décembre 2005 relative au Pacte de solidarité entre les générations, qui est également entré en vigueur à partir de l’exercice d’imposition 2005, a cependant exclu les prépensions nouveau régime de l’application du régime particulier de cumul des revenus, de sorte que ce régime de cumul, tel qu’il est applicable jusqu’à l’exercice d’imposition 2009, ne concerne en fait que les allocations de chômage autres que celles visées à l’article 64 de la loi du 10 août 2001.
In arrest nr. 65 van 2 april 2009 heeft het Grondwettelijk Hof evenwel geoordeeld dat artikel 150, eerste en tweede lid van het Wetboek van de Inkomstenbelastingen 1992 de artikelen 10 en 11 van de Grondwet schendt, doordat het bepaalt dat de belastbare inkomsten van gehuwden of wettelijk samenwonenden worden samengeteld. De minister zal uiteraard voorstellen doen met het oog op de omzetting van de conclusies van dit arrest in het Wetboek van de Inkomstenbelastingen 1992. We zijn daarmee al bezig.
Afin d’éviter aux contribuables de devoir effectuer des démarches en vue d’obtenir la révision de leurs impositions et aussi des problèmes administratifs inhérents à l’introduction massive de réclamations, il a été décidé que l’administration procéderait d’office à un nouveau calcul des impositions concernées, en application de l’article 376, §1er du Code des impôts sur les revenus 1992.
Toutes les impositions comportant des allocations de chômage établies au nom de deux conjoints ou de deux cohabitants légaux depuis l’entrée en vigueur de la disposition incriminée, c’est-à-dire depuis l’exercice d’imposition 2005, seront revues dès que possible, en tenant compte pour chaque conjoint d’un montant de base de réduction d’impôt de 1.344, 57 euros avant indexation.
Het spreekt voor zich dat geen enkele rechtzetting zal worden doorgevoerd wanneer het bedrag van de verschuldigde belasting dat voortvloeit uit de toepassing van de artikelen 147, eerste lid, 7b en 150 van het Wetboek van Inkomstenbelastingen 1992 – de toepassing van het basisbedrag voor indexering van 1.569,96 euro met samenvoeging van de inkomsten – lager is dan het bedrag dat zou voortvloeien uit een berekening zonder samenvoeging van de inkomsten van de echtgenoten, maar met een basisbedrag van slechts 1.344,57 euro voor indexering.
Le programme de calcul pour l’exercice d’imposition 2009 sera adapté, de sorte que les contribuables concernés se verront appliquer directement le calcul qui leur est le plus favorable. D’après une première série d’estimations basées sur les enrôlements effectués pour l’exercice 2007, environ 285.000 impositions seraient concernées pour chacun des exercices d’imposition. L’impact budgétaire a été évalué à 85 millions d’euros par exercice d’imposition.
Tout sera ainsi mis en œuvre pour éviter les tracasseries administratives et appliquer le plus rapidement possible les effets de la décision toute récente de la Cour constitutionnelle.
Le président: Je remercie M. le secrétaire d’État pour ses explications qui me semblent fort détaillées et encourageantes.
13.08 Guy D’haeseleer (Vlaams Belang): Mijnheer de staatssecretaris, uit de cijfers die u zojuist hebt meegedeeld, blijkt dat er een niet onaanzienlijk aantal werklozen bij betrokken is: 285.000, voor een jaarlijks bedrag van 85 miljoen euro. Dat is uiteraard niet niets.
Belangrijk voor de mensen is dat het berekeningsprogramma al voor het aanslagjaar 2009 zal worden aangepast, zodat er geen administratieve mallemolen ligt te wachten op de werklozen die als gedupeerden kunnen worden beschouwd. De administratie zou alles in het werk stellen om alles automatisch uit te betalen aan de werklozen.
Wij hopen dat de realiteit in overeenstemming zal zijn met de procedure die ons daarjuist hebt voorgespiegeld. Wij zullen dit in de nabije toekomst blijven opvolgen.
13.09 Dirk Van der Maelen (sp.a): Mijnheer de voorzitter, graag verneem ik van de staatssecretaris of de minister de intentie heeft alle niet-verschuldigde belastingen in één keer terug te betalen? Of gaat men dat spreiden over verschillende jaren?
Ik herhaal mijn vraag, mijnheer de staatssecretaris. U hebt er niet op geantwoord. Qui ne dit mot, consent, zegt men toch? Ik neem aan dat u van oordeel bent dat het ministerie van Financiën over alle informatie beschikt om dit voor alle betrokken jaren zelf te becijferen?
Ik hoop dat wij het niet mogen meemaken dat over een paar maanden aan de mensen wordt gevraagd zelf bepaalde demarches te ondernemen om de bedragen waar zij volgens het Grondwettelijk Hof recht op hebben op te vragen.
Ik zou daar graag een antwoord op hebben. Is het de bedoeling van de regering om voor het eind van dit jaar alle niet-verschuldigde belastingen terug te betalen?
De voorzitter: Ik laat iedereen repliceren en daarna geef ik het woord opnieuw aan de staatssecretaris.
13.10 Christian Brotcorne (cdH): Je remercie M. le secrétaire d’État et le ministre des Finances pour cette réponse qui n’élude absolument pas le problème, qui est très complète et va revêtir un caractère automatique. On peut se réjouir d’être dans un État de droit puisque la décision qui est intervenue est importante. La puissance publique, aussi puissante qu’elle soit, est tenue de s’y conformer.
85.000.000 euros par exercice pour 2005, 2006 et 2007, puisqu’on peut considérer que pour 2008 et 2009, la correction est déjà faite. On arrive à un montant de 320.000.000 euros. C’est un montant important pour le budget de l’État, mais aussi pour le budget des ménages. C’est aussi une manière de travailler à un plan de relance et à la consommation.
Finalement, le politique a peut-être fait une erreur en priant pour cette individualisation des droits, qui est un principe cher à beaucoup de monde, à l’égard duquel on hésite souvent en raison de son impact budgétaire. La preuve est faite ici que si nous ne le faisons pas nous-mêmes, d’autres s’en chargent à notre place. Il faudrait une fois pour toutes aborder cette question de front sur le plan politique.
13.11 Jenne De Potter (CD&V): Mijnheer de voorzitter, ik dank de staatssecretaris voor zijn antwoord. Ik wil hem ieder geval danken voor het engagement dat de administratie zelf de terugbetaling zal doen. Het is belangrijk voor de betrokken werklozen dat zij de administratieve mallemolen niet moeten doorlopen.
Ik blijf nog zitten met de vraag op welke termijn die terugbetalingen zullen gebeuren. Daarop is niet geantwoord, terwijl dat voor de betrokkenen toch een belangrijke rol speelt. U zegt dat het een budgettaire impact heeft van 85 miljoen euro, maar voor de belastingplichtige werklozen gaat het om een bedrag dat zij waarschijnlijk zo snel mogelijk willen terugzien. Daarom blijf ik zitten met mijn vraag op welke termijn de rechtzetting zal gebeuren.
13.12 Georges Gilkinet (Ecolo-Groen!): Monsieur le secrétaire d’Etat, on peut estimer que la Cour constitutionnelle a bien travaillé en rétablissant dans leurs droits un nombre important de familles, qui ont dû se priver pendant quatre ans de revenus qui leur étaient dus en vertu de l’égalité des citoyens face à la loi. Pour ces familles, ces montants revêtent une importance quasi vitale. Certes, cela aura également un impact sur le budget de l’État (plus de 300 millions d’euros). On peut même s’interroger sur la nécessité de leur verser des intérêts par rapport à ces sommes dont elles ont été indûment privées.
Pour ce qu concerne le remboursement, vous avez utilisé les termes “dès que possible”. Je vous interrogerai régulièrement, car ces termes devraient être “le plus rapidement possible’”, surtout par rapport aux types de familles qui sont concernées. Sans doute un travail administratif doit-il être effectué, mais il serait inacceptable de dépasser un certain délai avant ce remboursement. Je vous invite donc à vivement activer ce dossier.
13.13 André Frédéric (PS): Monsieur le président, je voudrais remercier le secrétaire d’État et le ministre pour leur réponse très concrète aux problèmes soulevés. Pour 2009, il y aura application directe du calcul le plus favorable; je ne peux que m’en réjouir. Je suis satisfait à 99% parce que vous avez dit que, le ministre veillera à l’élaboration de propositions concernant cette loi - on suppose qu’il y travaille de façon active et urgente – et que l’administration allait procéder d’office à un nouveau calcul et au remboursement “dès que possible”. En politique, ce terme est souvent utilisé, mais il m’effraie, car il englobe beaucoup de choses. Je veillerai personnellement à ce que ce “dès que possible” ne se rapporte pas à une période ultérieure à 2011.
13.14 Staatssecretaris Bernard Clerfayt: Mijnheer de voorzitter, collega’s, u hebt het antwoord dat ik in naam van de minister heb voorgelezen, goed gehoord. Er worden in dit antwoord zeer precieze engagementen genomen. Andere punten zijn iets minder precies. Het arrest is pas twee weken geleden verschenen. Dat is een zeer korte termijn om alles te kunnen analyseren.
Le ministre prend très clairement l’engagement d’appliquer immédiatement tous les effets de l’arrêt, rétroactivement depuis 2005, à tous les contribuables. Il prend l’engagement de n’entraîner aucune charge administrative et de donner instruction à l’administration de travailler le plus vite possible afin que le citoyen n’ait pas à introduire de réclamation.
On a réalisé une estimation grossière de la charge de travail. Actuellement, les services examinent la meilleure manière d’intégrer cela dans le planning de travail, dans les semaines et les mois à venir. Le mois qui vient est celui où beaucoup de fonctionnaires des Finances aident les contribuables à remplir leur déclaration d’impôt. Cela prend du temps, c’est une période assez chaude sur le plan fiscal.
L’arrêt vient d’arriver et je peux vous garantir que le ministre déposera rapidement les corrections utiles au Code des impôts afin d’appliquer les principes que la Cour constitutionnelle vient de rappeler.
Sur la question des intérêts, n’ayant pas de réponse, je préfère ne pas m’exprimer et vous renvoyer à l’article 147 du Code des impôts prévoyant la manière dont l’administration peut immédiatement appliquer, avec effet rétroactif, les corrections nécessaires.
Het incident is gesloten.
L’incident est clos.”
Photo credit by: <Vrijspreker.nl>
Laden ...
Bij het invullen van mijn aangifte via tax-on-web wordt bij de berekening nog steeds geen rekening gehouden met de decumul voor gehuwde werklozen.
Wanneer zal die aanpassing wel degelijk gebeuren vraag ik mij af ?