Voor elke euro die een poetshulp in een ziekenhuis verdient, creëert die meer dan 10 euro aan maatschappelijke meerwaarde. Kinderverzorgers genereren dan weer tussen 7 en 9,50 euro voor elke euro ze betaald krijgen. Vuilnisophalers brengen de maatschappij 12 euro op voor elke euro aan loon dat ze ontvangen.
Bankiers echter vernietigen 7 euro voor elke euro die ze 
creëren, marketeers vernietigen 11 euro, en fiscalisten doen het nog slechter: zij vernietigen maar liefst 47 euro voor elke euro die ze opbrengen. Deze vergelijking werd gemaakt in de studie ‘A Bit Rich?’ van de New Economics Foundation (nef), een Britse denktank. Die pleit voor het beter waarderen van functies. Want de jobs die nu het meest bijdragen, zijn wel het laagst betaald (en omgekeerd).
Photo credit by: <DAR.nl>
Maatschappelijke return on investment
Nef wilde weten welke maatschappelijke bijdrage zes verschillende jobs produceren. De denktank gebruikte hiervoor de waarderingstechnieken van het concept ‘social return on investment‘, en kwantificeerde dus de sociale, ecologische en economische waarde die deze zes functies genereren (of vernietigen).
Voor de financiële sector berekende nef de gemiddelde jaarlijkse bijdrage van de Londense City aan de Britse economie, de fiscale bijdragen van de financiële sector aan de schatkist, en de werkgelegenheid die de financiële sector produceert. Deze positieve effecten werden echter teniet gedaan door de kosten van de huidige financiële crisis (veroorzaakt door risicovolle activiteiten van bankiers), en daarbovenop de overheidsuitgaven die werden gedaan om die crisis het hoofd te bieden. De crash vernietigde maar liefst alle opbrengsten van de voorbije 20 j.
Wat betreft de marketeers berekende nef de maatschappelijke kost van overconsumptie. Men citeert de economist John Kenneth Galbraith, die argumenteerde dat reclame leidt tot een vraag die sociaal en ecologisch overbodig is (’wants’) wanneer aan de primaire behoeften al lang is voldaan (’needs’). “We have calculated the costs to society of obesity, anxiety-related mental health problems and indebtedness” legt nef verder uit.
Poetshulpen dragen dan weer bij tot een betere volksgezondheid omdat ze ziekenhuizen hygiënisch houden. Vuilnisophalers werken mee aan recycling en zorgen ook voor lagere CO2-emissies. Kinderverzorgers maken het mogelijk voor de beide ouders om uit werken te gaan.
Mythes doorprikt
Nef doorprikte met dit rapport ook aantal gangbare mythes:
- inkomensverschillen zijn niet fundamenteel, zo lang men de armoede maar bestrijdt
- hoge salarissen zijn nodig om talent aan te trekken en vast te houden
- hoogbetaalde werknemers werken een pak harder
- de private sector werkt efficiënter dan de publieke sector, vandaar de inkomensverschillen
- als we de rijken teveel belasten, vluchten ze naar het buitenland
- rijke mensen dragen meer bij aan de samenleving
- sommige banen schenken meer voldoening, zodat ze minder beloning behoeven
- salarissen belonen altijd de onderliggende winstgevendheid
De nef-studie toont aan dat maatschappelijk belangrijke jobs vandaag flink onderbetaald worden. Volgens nef zou er een positieve en directe relatie moeten bestaan tussen het loon dat wordt uitbetaald en de waarde die een job genereert voor de maatschappij. Ongelijkheden, ook die in inzake loonsvoorwaarden, zitten echter ingebakken in de structuur van ons economisch model. Er is dus een fundementele hervorming nodig van de loonstructuren om zo de maatschappelijke waarde van jobs beter te herkennen en erkennen.
Eilís Lawlor, het diensthoofd van het ‘valuing what matters’ team bij NEF, stelt het als volgt: “Pay levels often don’t reflect the true value that is being created. As a society, we need a pay structure which rewards those jobs that create most societal benefit, rather than those that generate profits at the expense of society and the environment.”
Beter waarderen wat belangrijk is
Nef doet enkele beleidsaanbevelingen. Er zou een “high pay” commissie kunnen worden ingesteld, die kan nagaan wat de maximale nationale loonspanning zou moeten zijn. Een transactietaks reduceert dan weer hoog risicogedrag en onduurzaam verhandelen. Via taksen kan de overheid zorgen voor prijzen die de sociale en ecologische waarde beter reflecteren. Een doorgedreven progressief belastingssysteem zorgt tot slot voor een betere herverdeling.
Bronnen: Telegraph, BBC World Service, Financial Times, Guardian, NEF
Meer lezen
A Bit Rich? - rapport van NEF
Interview met Eilís Lawlor op BBC
Laden ...
Hoewel het een leuke poging is vind ik het toch nogal discutabel om voor elk beroep een andere manier te verzinnen om die zogenaamde return on investment te berekenen.
Vooral sociale en ecologische waarde lijkt mij ontzettend moeilijk om objectief in geld te vertalen.
Je zou het even goed zo kunnen zien:
-Vuilnisophalers zorgen dat we comfortabel en zonder er over na te denken alles kunnen wegsmijten. Het is dus een stimulans om aan overconsumptie te doen.
-Kinderverzorgers zorgen dat beide ouders kunnen gaan werken. Hierdoor word er meer geld verdiend, wat ook weer uitgegeven word aan niet-noodzakelijke zaken die vermoedelijk ook slecht zijn voor het milieu.
Kinderverzorgers zouden ook de drempel kunnen verlagen om meer kinderen te nemen. Deze zorgen echter in de toekomst ook mee voor een verhoogde co2-uitstoot en voor de groter wordende problemen in verband met overbevolking.
-Ook voor bankiers lijkt het mij niet zo eenvoudig om te stellen dat zij volledig verantwoordelijk zijn voor de vernietiging van waarde.
-Een sociale maatregel in de VS verplichtte banken om ook aan kanslozen goedkope hypotheken te verstrekken.
-Het beleid van de Federal Reserve zorgde voor een niet-reele groei die gebaseerd is op leningen. Je zou kunnen zeggen dat de laatste 20 jaar de groei helemaal niet zo sterk is geweest als ze leek, en dat deze crisis enkel een correctie is van de waarde van het geld ten opzichte van de reeele welvaart die in die 20 jaar gecreeerd is.
-Er was een vraag van de mensen naar investeringen die veel geld opbrengen, waarbij men zich misschien liever niet afvroeg welke risico’s daaraan verbonden waren.
-Na de crisis zullen de bedrijven die niet failiet gegaan zijn waarschijnlijk hun beurswaarde voor een groot deel terug krijgen. Als men op dat moment de waarde van de markt bekijkt zal de schade waarschijnlijk minder groot zijn.